Het erfbelasting tarief bepaalt hoeveel belasting je betaalt over wat je erft. Voor veel mensen is dat een verrassing. Je ontvangt een erfenis na het overlijden van een dierbare, en dan volgt er een aanslag van de Belastingdienst. Hoeveel je betaalt, hangt af van twee dingen: hoe hoog de erfenis is en wat jouw relatie was met de overledene. Die combinatie maakt het systeem ingewikkelder dan het op het eerste gezicht lijkt.
De tarieven per groep erfgenamen
De Belastingdienst verdeelt erfgenamen in twee groepen. De eerste groep bestaat uit partners en kinderen. Zij betalen 10 procent belasting over de eerste 152.368 euro die zij erven. Over alles daarboven geldt een percentage van 20 procent. De tweede groep zijn alle andere erfgenamen, zoals broers, zussen, neven, nichten en vrienden. Zij betalen 18 procent over de eerste 152.368 euro en 36 procent over het bedrag daarboven. Het verschil tussen de twee groepen is groot. Een neef die 200.000 euro erft, betaalt dus flink meer dan een kind dat hetzelfde bedrag ontvangt. Dit systeem is gebaseerd op het idee dat een nauwere familieband leidt tot een lager tarief.
Vrijstellingen verlagen het bedrag waarover je belasting betaalt
Voordat de tarieven gelden, mag je een vrijstelling aftrekken van de erfenis. Pas over het bedrag dat overblijft, betaal je belasting. Partners hebben de hoogste vrijstelling: in 2024 is dat 795.156 euro. Kinderen mogen 25.187 euro vrijstellen. Kleinkinderen hebben een vrijstelling van 25.187 euro. Voor ouders geldt een vrijstelling van 59.643 euro. Mensen met een beperking of ziekte die afhankelijk waren van de overledene, kunnen in aanmerking komen voor een hogere vrijstelling. Heeft iemand niets of weinig geërfd boven de vrijstelling, dan betaalt diegene weinig of geen belasting. De vrijstellingen zijn er om te voorkomen dat mensen direct in financiële problemen komen na een overlijden.
De woning in een erfenis maakt het rekenwerk ingewikkeld
Een erfenis bestaat in veel gevallen niet alleen uit geld op een bankrekening. Vaak zit er een woning in. De waarde van een huis kan hoog zijn, waardoor je als erfgenaam snel in het hogere belastingtarief terechtkomt. De woning wordt voor de belasting gewaardeerd op basis van de WOZ-waarde. Dat is de officiële waarde die de gemeente elk jaar vaststelt. Stel dat een ouder overlijdt en een huis nalaat met een WOZ-waarde van 400.000 euro. Een kind dat dit erft, trekt eerst de vrijstelling van 25.187 euro af. Over het resterende bedrag betaalt het kind dan 10 procent over de eerste 152.368 euro en 20 procent over de rest. Dat loopt snel op. Wie de woning wil houden maar geen geld heeft om de belasting te betalen, kan in de problemen komen. In sommige gevallen is er een regeling om de betaling te spreiden.
Aangifte doen en de aanslag ontvangen
Na een overlijden moet de erfenis worden aangegeven bij de Belastingdienst. Dit heet aangifte erfbelasting. De Belastingdienst stuurt hiervoor doorgaans een brief naar de erfgenamen. De aangifte moet worden gedaan vóór 1 januari van het jaar volgend op het jaar van overlijden. Soms is er meer tijd nodig, bijvoorbeeld als de erfenis complex is of als er onroerend goed in het buitenland zit. Na de aangifte berekent de Belastingdienst hoeveel belasting er betaald moet worden en stuurt een aanslag. Het is verstandig om bij een grote erfenis een notaris of belastingadviseur in te schakelen. Zij kunnen helpen bij het correct invullen van de aangifte en het toepassen van de juiste vrijstellingen en tarieven. Fouten in de aangifte kunnen leiden tot een te hoge aanslag of juist tot problemen achteraf.
Veelgestelde vragen
Betaal ik altijd erfbelasting als ik iets erf?
Nee, je betaalt alleen erfbelasting als de erfenis hoger is dan de vrijstelling die voor jou geldt. Erft een kind minder dan 25.187 euro, dan betaalt het kind geen belasting. De vrijstelling verschilt per familierelatie.
Wat is het verschil in tarief tussen een kind en een nicht?
Een kind betaalt 10 procent over de eerste 152.368 euro en 20 procent daarboven. Een nicht valt in de tweede groep en betaalt 18 procent over de eerste 152.368 euro en 36 procent over het bedrag daarboven. Het tarief voor een nicht is dus flink hoger.
Telt een schenking tijdens het leven mee voor de erfbelasting?
Ja, schenkingen die kort voor het overlijden zijn gedaan, kunnen worden meegeteld bij de erfenis. De Belastingdienst kijkt of een schenking is gedaan om erfbelasting te ontwijken. Schenkingen die langer geleden zijn gedaan en waarvoor schenkbelasting is betaald, tellen in de meeste gevallen niet meer mee.
Kan ik uitstel krijgen voor het betalen van de erfbelasting als ik een huis erf?
Ja, in sommige gevallen kun je uitstel van betaling aanvragen bij de Belastingdienst. Dit is vooral van toepassing als je een woning erft maar niet genoeg geld hebt om de belasting direct te betalen. De regels hiervoor zijn streng en je moet dit zelf aanvragen.
