Erfbelasting nalatenschapsrecht zijn twee begrippen die veel mensen tegenkomen als een familielid overlijdt. Toch weten de meeste mensen weinig over wat er precies gebeurt met een nalatenschap en hoeveel belasting daarover betaald moet worden. Dat is begrijpelijk, want de regels zijn niet altijd eenvoudig. In dit stuk lees je stap voor stap hoe het zit, zodat je weet waar je aan toe bent.
Wat er gebeurt als iemand overlijdt
Op het moment dat iemand overlijdt, laat die persoon een nalatenschap achter. Dat is alles wat de overledene bezat: geld op de bank, een huis, een auto, sieraden en andere spullen. Maar ook schulden horen bij de nalatenschap. De erfgenamen krijgen dus niet alleen de bezittingen, maar ook de verplichtingen. Wie de erfgenamen zijn, staat soms in een testament. Is er geen testament, dan bepaalt de wet wie erft. In dat geval geldt de wettelijke verdeling. Dit houdt in dat de langstlevende partner alles krijgt en de kinderen een vordering op de langstlevende. Die vordering wordt pas uitbetaald als de langstlevende ook overlijdt.
Hoeveel erfbelasting je betaalt
Over wat je erft, betaal je in Nederland erfbelasting aan de Belastingdienst. Het bedrag dat je moet betalen, hangt af van twee dingen: de waarde van de erfenis en jouw relatie tot de overledene. Hoe dichter de familieband, hoe minder belasting je betaalt. Een partner of kind betaalt minder dan een vriend of kennis. Bovendien geldt voor iedereen een vrijstelling: een bedrag waarover je geen belasting hoeft te betalen. In 2025 is de vrijstelling voor een partner ruim 795.000 euro. Voor een kind is dat ruim 22.000 euro. Alles boven die vrijstelling wordt belast. Voor kinderen gelden twee tarieven: over de eerste ruim 152.000 euro betaal je 10 procent, daarboven 20 procent. Voor verdere familieleden of vrienden liggen die tarieven veel hoger.
De wettelijke verdeling en dubbele erfbelasting
Stel dat een vader overlijdt en er is geen testament. De moeder krijgt dan alles, en de kinderen krijgen een vordering die pas later wordt uitbetaald. Maar de kinderen moeten op dat moment al wel erfbelasting betalen over hun aandeel in de nalatenschap. Dat klinkt oneerlijk, want de kinderen zien het geld nog niet. Gelukkig mogen ze in dat geval de te betalen belasting rentedragend uitstellen totdat de langstlevende ouder ook overlijdt. Als later de moeder overlijdt, erven de kinderen opnieuw. Maar over het deel waarover al eerder belasting is betaald, hoeft dat niet nogmaals. Die eerder betaalde erfbelasting wordt verrekend, zodat er geen dubbele heffing plaatsvindt.
Aangifte doen en de aanslag betalen
Na een overlijden moet er aangifte erfbelasting worden gedaan. Dat is de verantwoordelijkheid van de erfgenamen. De Belastingdienst stuurt hiervoor een aangiftebrief, maar soms moet je die zelf opvragen. De aangifte moet in de meeste gevallen binnen acht maanden na het overlijden worden ingediend. Daarna volgt een aanslag, dus een berekening van wat je moet betalen. Het is verstandig om na een overlijden snel contact op te nemen met een notaris. Die kan helpen bij het vaststellen van de omvang van de nalatenschap, het afwikkelen van de erfenis en het invullen van de aangifte. Een notaris is niet verplicht, maar in de praktijk bijna altijd nodig bij een grotere of complexere erfenis.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een nalatenschap en een erfenis?
Een nalatenschap is alles wat iemand achterlaat op het moment van overlijden, zowel bezittingen als schulden. Een erfenis is het gedeelte van de nalatenschap dat een erfgenaam daadwerkelijk ontvangt. De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze betekenen niet precies hetzelfde.
Moet je altijd aangifte doen voor de erfbelasting?
Je hoeft niet altijd aangifte te doen voor de erfbelasting. Als de erfenis onder de vrijstelling blijft, is er geen belasting verschuldigd. Maar de Belastingdienst kan wel om een aangifte vragen. Het is daarom verstandig om dit altijd te controleren en bij twijfel toch aangifte te doen.
Kun je een erfenis weigeren?
Je kunt een erfenis weigeren, ook wel verwerpen genoemd. Dat is zinvol als de schulden hoger zijn dan de bezittingen. Je kunt ook kiezen voor beneficiaire aanvaarding. Je aanvaardt de erfenis dan alleen als de bezittingen groter zijn dan de schulden. Bij gewone aanvaarding ben je aansprakelijk voor alle schulden, ook als die groter zijn dan wat je erft.
Wat gebeurt er als kinderen later erven van de langstlevende ouder?
Als de langstlevende ouder overlijdt, erven de kinderen opnieuw. Over het deel van de erfenis waarover bij het eerste overlijden al erfbelasting is betaald, hoeven ze niet opnieuw te betalen. Dat bedrag wordt in mindering gebracht op de nieuwe aanslag, zodat kinderen niet twee keer worden belast voor hetzelfde vermogen.
