Een nalaten testament is een manier om zelf te bepalen wat er met jouw bezittingen gebeurt na je overlijden. Veel mensen stellen het opstellen van zo’n document uit, omdat het ingewikkeld lijkt of omdat ze er niet aan willen denken. Toch is het een van de meest praktische dingen die je voor je dierbaren kunt regelen. Zonder een testament beslist de wet wie wat krijgt, en dat is niet altijd wat jij zou willen.
Wat er gebeurt als je niets vastlegt
Wanneer iemand overlijdt zonder een testament, geldt het wettelijk erfrecht. Dat betekent dat alleen familieleden, een echtgenoot of een geregistreerd partner erven. Goede vrienden, een ongehuwd samenwonende partner of een goed doel krijgen dan niets, hoe dierbaar ze ook waren. De wet verdeelt de erfenis in een vaste volgorde: eerst de kinderen en de partner, daarna verdere familie. Mensen die jij misschien liever had bedacht, vallen dan volledig buiten de boot. Dat is de reden waarom steeds meer mensen bewust kiezen om hun wensen schriftelijk vast te leggen.
Wat je kunt regelen in een testament
Een testament is veel meer dan een lijst met wie wat krijgt. Je kunt erin vastleggen wie jouw erfgenamen zijn, maar ook wie dat juist niet mag zijn. Je kunt een executeur aanwijzen: iemand die na jouw overlijden de erfenis afwikkelt. Heb je jonge kinderen? Dan kun je in je testament een voogd aanwijzen die voor hen zorgt als jij en je partner er niet meer zijn. Je kunt ook een legaat opnemen, waarmee je een specifiek bezit of een geldbedrag nalaat aan een bepaalde persoon of organisatie, zoals een goed doel. Tot slot kun je een codicil toevoegen voor kleine persoonlijke wensen, zoals wie jouw sieraden of meubels krijgt. Dat codicil hoef je niet bij de notaris te laten opstellen, maar een volledig testament wel.
Hoe je een testament laat opstellen
Een testament opstellen doe je altijd samen met een notaris. Je kunt niet zomaar zelf een document schrijven en dat laten gelden als officieel testament, behalve voor een codicil. De notaris luistert naar jouw wensen, geeft juridisch advies en zorgt dat alles klopt met de wet. Zo mag je bijvoorbeeld niet volledig voorbijgaan aan je kinderen: zij hebben recht op een wettelijk minimumgedeelte, de zogenoemde legitieme portie. Het is slim om je voor het notarisbezoek goed voor te bereiden. Denk na over wie je wilt benoemen als erfgenaam of executeur, welke bezittingen je hebt en of je ook iets wilt nalaten aan een organisatie. De notariskosten voor een testament liggen gemiddeld tussen de 200 en 600 euro, afhankelijk van de complexiteit. Dat is eenmalig, en het geeft je blijvende duidelijkheid.
Nalaten aan een goed doel via je testament
Steeds meer mensen kiezen ervoor om in hun testament ook een goed doel op te nemen. Dat kan een grote of kleine bijdrage zijn. Je kunt een organisatie aanwijzen als (mede)erfgenaam, maar je kunt ook kiezen voor een legaat: een vast bedrag of een specifiek bezit dat naar het goede doel gaat. Veel organisaties hebben speciaal medewerkers die je vrijblijvend kunnen informeren over de mogelijkheden. Het is verstandig om ook hier de notaris goed te informeren, zodat de formulering in het testament precies klopt. Een gift via een erfstelling aan een erkend goed doel kan bovendien belastingvoordelen opleveren, omdat die organisaties vaak vrijgesteld zijn van erfbelasting.
Veelgestelde vragen
Kan ik mijn testament later nog aanpassen?
Ja, een testament aanpassen is altijd mogelijk zolang je wilsbekwaam bent. Je gaat daarvoor opnieuw naar de notaris. De nieuwe versie vervangt de oude. Het is verstandig om je testament te herzien na grote levensgebeurtenissen, zoals een huwelijk, een scheiding, de geboorte van een kind of het overlijden van een erfgenaam.
Wat is het verschil tussen een erfgenaam en een legataris?
Een erfgenaam erft een deel van de hele nalatenschap, inclusief eventuele schulden. Een legataris krijgt alleen een specifiek bedrag of voorwerp en is niet verantwoordelijk voor schulden uit de erfenis. Je kunt in een testament beide vormen combineren.
Wat is de legitieme portie?
De legitieme portie is het minimumgedeelte waar kinderen wettelijk recht op hebben, ook als je ze in je testament hebt onterfd. Dit bedrag is de helft van wat ze zouden hebben gekregen zonder testament. Kinderen moeten hier zelf aanspraak op maken na het overlijden.
Moet ik een testament laten registreren?
Een notaris registreert een testament automatisch in het Centraal Testamentenregister. Zo kunnen nabestaanden na jouw overlijden snel nagaan of er een testament bestaat. Je hoeft daar zelf niets voor te doen.
