Een scheiding procedure opstarten is voor veel mensen een grote stap. Je weet misschien wel dat je wilt scheiden, maar hoe het precies in zijn werk gaat, is lang niet altijd duidelijk. Dat is begrijpelijk, want er komen meerdere stappen, kosten en beslissingen bij kijken. In dit overzicht lees je wat je kunt verwachten als je het huwelijk wilt beëindigen, van de eerste stap bij de rechter tot de afhandeling van praktische zaken.
De rol van de advocaat bij een echtscheiding
In Nederland is een advocaat verplicht als je wilt scheiden. Je kunt dus niet zelf een verzoek indienen bij de rechtbank, dat moet via een advocaat gebeuren. Die dient namens jou een verzoekschrift in bij de rechtbank. Ben je het samen met je partner eens over alle afspraken, dan is één gezamenlijke advocaat soms genoeg. Zijn er meerdere meningsverschillen, bijvoorbeeld over kinderen of bezittingen, dan heeft ieder zijn eigen advocaat nodig. Een advocaat brengt kosten met zich mee, maar je kunt in sommige gevallen in aanmerking komen voor gefinancierde rechtsbijstand. Dat betekent dat de overheid een deel van de kosten betaalt als je inkomen laag genoeg is. Dit wordt ook wel gesubsidieerde rechtshulp of toevoeging genoemd.
Hoe de rechtbank het verzoek behandelt
Nadat de advocaat het verzoekschrift heeft ingediend, neemt de rechtbank dit in behandeling. Je betaalt daarvoor griffierecht. Dit zijn de officiële kosten voor de procedure bij de rechter en dat bedrag ligt op dit moment op 341 euro. Zijn beide partners het samen eens over de scheiding en over alle afspraken die daarbij horen, dan spreken we van een gemeenschappelijk verzoek. De rechter hoeft dan vaak niet eens iemand op te roepen voor een zitting. Zijn er punten waarover de partners het niet eens zijn, dan volgt er wel een zitting. De rechter bekijkt alle informatie en doet daarna een uitspraak. Zodra die uitspraak vaststaat, wordt de scheiding ingeschreven in het register van de burgerlijke stand. Pas dan is de scheiding officieel.
Afspraken maken over kinderen en geld
Bij een scheiding zijn er vaak meer zaken te regelen dan alleen het huwelijk zelf. Als er kinderen zijn, moet er een ouderschapsplan worden opgesteld. Dat is zelfs wettelijk verplicht. In dit plan leg je vast hoe de zorg voor de kinderen verdeeld wordt, hoe jullie met elkaar communiceren over de opvoeding en hoe de kinderalimentatie geregeld is. Ook partneralimentatie kan een rol spelen als één van de twee na de scheiding niet genoeg eigen inkomen heeft. Daarnaast moet de verdeling van bezittingen en schulden worden geregeld. Dit geldt voor een gemeenschap van goederen, maar bij huwelijkse voorwaarden gelden de eerder gemaakte afspraken. Zijn jullie het samen niet eens, dan beslist de rechter. Mediation is een manier om er samen met een neutrale begeleider uit te komen, zonder dat de rechter alles hoeft te beslissen.
Hoe lang duurt een scheiding en wat kost het totaal
De duur van een scheiding hangt sterk af van de situatie. Als beide partners het volledig met elkaar eens zijn, kan de procedure binnen enkele weken tot maanden worden afgerond. Is er meer conflict, dan kan het veel langer duren, soms wel een jaar of langer. De totale kosten bestaan uit verschillende delen: het griffierecht voor de rechtbank, de kosten van de advocaat en eventueel de kosten van een mediator. Advocaatkosten lopen uiteen en hangen af van hoeveel werk er nodig is. Bij een ingewikkelde scheiding met veel geschilpunten zijn de kosten een stuk hoger dan bij een snelle, gezamenlijke aanvraag. Maak je gebruik van een toevoeging, dan betaal je zelf een eigen bijdrage en wordt de rest vergoed. Het is verstandig om aan het begin goed in kaart te brengen welke kosten je kunt verwachten, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Veelgestelde vragen
Moet ik altijd naar de rechter om te scheiden?
Ja, een scheiding gaat in Nederland altijd via de rechter. Een advocaat dient het verzoek namens jou in. De rechter hoeft je niet altijd op te roepen voor een zitting, maar de uitspraak van de rechter is wel nodig om de scheiding officieel te maken.
Wat is een ouderschapsplan en wanneer is het verplicht?
Een ouderschapsplan is een document waarin ouders vastleggen hoe zij na de scheiding de zorg voor hun kinderen regelen. Het gaat onder andere over de verdeling van tijd bij elk van de ouders, communicatie over de opvoeding en de kinderalimentatie. Dit plan is wettelijk verplicht als er minderjarige kinderen zijn.
Kan ik scheiden zonder dat mijn partner dat wil?
Ja, dat is mogelijk. Eén partner kan ook zonder toestemming van de ander een verzoek tot scheiding indienen. De rechter kan de scheiding uitspreken als duidelijk is dat het huwelijk duurzaam ontwricht is. Dat betekent dat het huwelijk niet meer werkt en er geen uitzicht is op herstel.
Wat is mediation en helpt het bij een scheiding?
Mediation bij een scheiding houdt in dat beide partners samen met een neutrale begeleider, de mediator, proberen afspraken te maken. Dit kan tijd en kosten besparen omdat er minder snel een rechter nodig is om beslissingen te nemen. Mediation werkt alleen als beide partners bereid zijn om mee te werken.
Wat gebeurt er als ik de kosten van een scheiding niet kan betalen?
Als je inkomen te laag is om een advocaat zelf te betalen, kun je een toevoeging aanvragen bij de Raad voor Rechtsbijstand. Je betaalt dan een eigen bijdrage en de overheid vergoedt de rest van de advocaatkosten. Of je hiervoor in aanmerking komt, hangt af van je inkomen en vermogen.
