Als iemand overlijdt en geen testament heeft gemaakt, bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn. Dit gebeurt volgens vaste regels. Niet iedereen weet hoe dat precies werkt. Daarom is het goed om te weten wat er gebeurt als er geen testament is.
Wat is een testament
Een testament is een officieel document. Hierin staat wie jouw spullen krijgt als je overlijdt. Je maakt dit bij de notaris. Je mag zelf bepalen wie je als erfgenaam kiest. Je mag ook bepalen hoe je jouw bezittingen verdeelt. Als je geen testament hebt, gelden de regels van het wettelijk erfrecht.
De wettelijke erfvolgorde
Als er geen testament is, bepaalt de wet wie erft. De wet kijkt eerst naar de familieband. De volgorde is als volgt:
- Echtgenoot of geregistreerd partner en kinderen
- Ouders, broers en zussen
- Grootouders
- Overgrootouders
Een volgende groep erft pas iets als er in de groep ervoor niemand meer leeft. Dus als iemand een partner en kinderen heeft, erven de ouders of broers en zussen niets.
Partner en kinderen
Als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt, en je overlijdt zonder testament, dan is jouw partner samen met de kinderen erfgenaam. Ze erven in gelijke delen. Maar de partner krijgt het hele erfdeel direct. De kinderen krijgen hun erfdeel pas als de partner ook is overleden. Dit heet de wettelijke verdeling. Als je samenwoont zonder geregistreerd partnerschap, is jouw partner geen erfgenaam. Dan erven alleen je kinderen of je familie. Wil je dat je partner erft, dan moet je dat vastleggen in een testament.
Kinderen
Kinderen erven altijd van hun ouders. Dat geldt ook voor kinderen uit een eerdere relatie. Pleegkinderen en stiefkinderen zijn geen erfgenamen volgens de wet. Wil je dat zij iets erven, dan moet dat in een testament staan. Als een kind eerder is overleden, dan erven zijn of haar kinderen (de kleinkinderen) dat deel. Dat heet plaatsvervulling.
Geen partner of kinderen
Als iemand geen partner of kinderen heeft, gaat de erfenis naar de ouders, broers en zussen. Zijn die er ook niet meer, dan gaat de erfenis naar de grootouders en daarna eventueel naar overgrootouders. Als er echt niemand is, dan gaat de erfenis naar de Staat.
Erfenis verdelen zonder testament
Als er geen testament is, kan het verdelen van de erfenis soms lastig zijn. Zeker als er meerdere erfgenamen zijn. Zij moeten samen afspraken maken. Vaak is er een notaris nodig om alles goed te regelen. Bijvoorbeeld voor het maken van een verklaring van erfrecht. Dat is een document waarin staat wie de erfgenamen zijn. Soms is het nodig om spullen te verkopen, zoals een huis of auto. De opbrengst wordt dan verdeeld onder de erfgenamen. Als iemand het huis wil houden, moet diegene de andere erfgenamen uitkopen.
Schulden en de erfenis
Als iemand overlijdt, gaan ook de schulden over op de erfgenamen. Je hoeft een erfenis niet altijd te accepteren. Je kunt kiezen uit drie dingen:
- Zuiver aanvaarden: je erft alles, ook de schulden
- Beneficiair aanvaarden: je erft alleen als er meer bezittingen dan schulden zijn
- Verwerpen: je erft helemaal niets
Als je twijfelt of er schulden zijn, is beneficiair aanvaarden vaak het veiligst. Dan kom je niet voor onverwachte kosten te staan.
Erfenis en belasting
Over een erfenis betaal je soms erfbelasting. Dat hangt af van de waarde van de erfenis en van je relatie met de overledene. Partners en kinderen hebben een hogere vrijstelling dan bijvoorbeeld broers, zussen of vrienden. De Belastingdienst bepaalt hoeveel belasting je betaalt. Je moet zelf aangifte erfbelasting doen. Dat doe je meestal binnen acht maanden na het overlijden. De notaris of een belastingadviseur kan je daarbij helpen.
Voorkom problemen met een testament
Als je zelf wilt bepalen wie jouw spullen krijgt, is een testament belangrijk. Je kunt dan ook dingen vastleggen zoals:
- Wie jouw spullen krijgt
- Wie er voor je kinderen zorgt
- Of je een goed doel iets wilt geven
- Hoe je wilt dat de uitvaart verloopt
Met een testament voorkom je onduidelijkheid of ruzie. Je kunt er ook in opnemen wie de nalatenschap afhandelt. Dat maakt het makkelijker voor je nabestaanden.
Hulp van de notaris
Als er geen testament is, is de notaris vaak nodig om alles goed te regelen. De notaris stelt bijvoorbeeld de verklaring van erfrecht op. Ook helpt de notaris bij het verdelen van geld, spullen en het verkopen van een huis. Een notaris kan uitleg geven over het erfrecht. Als er onenigheid is tussen erfgenamen, helpt een notaris om afspraken op papier te zetten.
