Wie iets wil nalaten aan erfgenamen, denkt daar niet altijd op tijd over na. Toch is het slim om dit vroeg te regelen. Na je overlijden gaat je bezit over op anderen. Dat kunnen familieleden zijn, maar ook vrienden, een goed doel of een vereniging. Zonder testament bepaalt de wet wie wat krijgt. Met een testament heb je zelf de regie.
Wie erft er als je niets vastlegt
De wet bepaalt een vaste volgorde van erfgenamen. Als eerste komen je partner en kinderen in aanmerking. Zijn die er niet, dan gaan je bezittingen naar je ouders, broers of zussen. Verdere familie volgt daarna. Heb je niemand die in aanmerking komt, dan gaat je nalatenschap naar de staat. Vrienden, een buurman of een goed doel staan nergens in die wettelijke volgorde. Zij erven dus niets tenzij je dat zelf vastlegt in een testament. Veel mensen weten dit niet en gaan er vanuit dat hun wensen vanzelf worden opgevolgd. Dat is helaas niet zo.
Wat je kunt regelen in een testament
In een testament leg je precies vast wie jouw bezit krijgt na je overlijden. Je kunt iemand aanwijzen als erfgenaam, zodat die persoon recht heeft op een deel van de hele erfenis. Dat aandeel omvat ook eventuele schulden. Wil je dat iemand een specifiek voorwerp of een geldbedrag krijgt, dan gebruik je een legaat. Bij een legaat geef je iemand een concreet deel van je bezit, zonder dat die persoon mede-eigenaar wordt van de hele nalatenschap. Je kunt ook een goed doel of een stichting opnemen in je testament. Dat doe je op dezelfde manier als bij een persoon: als erfgenaam of via een legaat. Een notaris stelt het testament officieel op en zorgt dat alles juridisch klopt.
Nalaten aan een goed doel naast andere erfgenamen
Steeds meer mensen kiezen ervoor om een deel van hun nalatenschap te schenken aan een organisatie die ze een warm hart toedragen. Dat is goed mogelijk, ook als je ook familieleden als erfgenaam wilt aanwijzen. Je kunt een goed doel als mede-erfgenaam benoemen. Die organisatie deelt dan samen met je andere erfgenamen in de erfenis, inclusief de schulden. Een andere optie is een legaat aan het goede doel. Daarmee geef je de organisatie een vast bedrag of een bepaald bezit, zonder dat ze meebetaalt aan schulden. Let op: kinderen hebben altijd recht op een minimumdeel van de erfenis, de zogenaamde legitieme portie. Dat deel kun je niet wegschenken, ook niet via een testament.
Erfbelasting en praktische aandachtspunten
Erfgenamen betalen in Nederland erfbelasting over wat ze ontvangen. Hoe hoog dat bedrag is, hangt af van de relatie met de overledene en de hoogte van de erfenis. Partners en kinderen betalen minder belasting dan verre familieleden of vrienden. Goede doelen met een zogeheten ANBI-status betalen helemaal geen erfbelasting. ANBI staat voor Algemeen Nut Beogende Instelling. Dat maakt nalaten aan een erkend goed doel fiscaal aantrekkelijk. Wie een testament wil opstellen, doet dat bij een notaris. Die legt de wensen vast in een officieel document en schrijft het in bij het Centraal Testamentenregister. Zo weet iedereen na je overlijden dat er een testament bestaat en waar het te vinden is.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een erfgenaam en een legataris?
Een erfgenaam heeft recht op een deel van de hele erfenis, inclusief eventuele schulden. Een legataris krijgt een specifiek voorwerp of bedrag, maar is geen mede-eigenaar van de nalatenschap en hoeft dus ook niet mee te betalen aan schulden.
Kan ik mijn kind onterven via een testament?
Kinderen volledig onterven via een testament is niet mogelijk. Kinderen hebben altijd recht op de legitieme portie. Dat is minimaal de helft van wat ze wettelijk zouden erven. Ze kunnen dit recht opeisen als ze minder krijgen dan dat bedrag.
Is een testament verplicht als ik iets wil nalaten aan een vriend?
Ja, een testament is nodig om iets na te laten aan een vriend. Vrienden staan niet in de wettelijke erfopvolging. Zonder testament ontvangen zij niets, hoe dichtbij de relatie ook was.
Wat is een ANBI-status en waarom is dat belangrijk bij nalaten?
Een ANBI is een organisatie die door de Belastingdienst is erkend als een instelling die het algemeen nut dient. Goede doelen met deze status hoeven geen erfbelasting te betalen over wat ze ontvangen via een nalatenschap. Daardoor komt het volledige bedrag ten goede aan het doel zelf.
Kan ik een testament later nog wijzigen?
Een testament wijzigen is altijd mogelijk zolang je daar zelf toe in staat bent. Je gaat terug naar de notaris om een nieuw testament op te stellen. Het nieuwe testament vervangt het oude. Het is verstandig om je testament regelmatig te bekijken, zeker na grote veranderingen in je leven zoals een scheiding of de geboorte van een kind.
