Erfbelasting betalen is iets waar veel mensen mee te maken krijgen na het overlijden van een dierbare. Je erft iets, maar de Belastingdienst krijgt daar ook een deel van. Dat kan flink oplopen, zeker als de erfenis groot is of als je geen partner of kind van de overledene bent. Toch zijn er manieren om de belasting op een erfenis te verminderen, als je tijdig de juiste stappen zet.
Zo werkt de belasting op een erfenis
Wanneer iemand overlijdt en jij iets erft, moet je daar in Nederland belasting over betalen. Hoeveel dat is, hangt af van twee dingen: de waarde van de erfenis en jouw relatie tot de overledene. Partners en kinderen betalen 10% over het deel tot 152.368 euro en 20% over het bedrag daarboven. Andere erfgenamen, zoals neven, nichten of vrienden, betalen veel meer. Zij betalen 30% over het deel tot 152.368 euro en zelfs 40% over alles daarboven. Die tarieven gelden voor het jaar 2026. Hoe verder iemand van je af staat, hoe hoger het tarief dus is.
Vrijstellingen die de aanslag verlagen
Gelukkig hoef je niet over de hele erfenis belasting te betalen. De Belastingdienst hanteert vrijstellingen: een bedrag waarover je niets hoeft af te dragen. In 2026 heeft een partner een vrijstelling van 828.035 euro. Kinderen hebben een vrijstelling van 22.918 euro. Kleinkinderen mogen 22.918 euro belastingvrij ontvangen. Voor andere erfgenamen geldt een vrijstelling van slechts 2.658 euro. Het is dus slim om rekening te houden met wie wat erft. Als een groot deel van de nalatenschap naar de partner gaat, blijft er vaak weinig over om over te betalen.
Manieren om de belastingdruk te verminderen
Een van de bekendste manieren om de belastingdruk te verlagen, is schenken tijdens het leven. Je mag elk jaar een bedrag belastingvrij schenken aan je kinderen. In 2026 is dat 6.713 euro per kind per jaar. Voor kleinkinderen en andere personen geldt een vrijstelling van 2.658 euro. Door elk jaar te schenken, verklein je stap voor stap de nalatenschap. Een testament kan ook helpen. Daarin kun je vastleggen wie wat krijgt en op welke manier. Sommige mensen kiezen voor een legaat, waarbij specifieke bezittingen naar een bepaalde persoon gaan. Een notaris kan je hierbij helpen en uitleggen wat in jouw situatie het voordeligst is. Voor ondernemers bestaat de bedrijfsopvolgingsregeling, waarmee een bedrijf onder bepaalde voorwaarden belastingvrij of met een grote korting kan worden overgedragen. Dat scheelt enorm als het gaat om grote bedrijfsvermogens.
Aangifte doen en de belasting betalen
Na een overlijden ontvang je als erfgenaam een aangifteformulier van de Belastingdienst. Je moet dit formulier invullen en terugsturen. De termijn daarvoor is acht maanden na het overlijden. Als je dat niet op tijd doet, kun je een boete krijgen. Na de aangifte stelt de Belastingdienst een aanslag op. Je krijgt dan een brief met het bedrag dat je moet betalen. Lukt het niet om dat in één keer te betalen, dan kun je in sommige gevallen uitstel of een betalingsregeling aanvragen. Dat is vooral handig als de erfenis bestaat uit een woning of bedrijf, waarbij het geld niet zomaar beschikbaar is. Het is verstandig om de aangifte zorgvuldig in te vullen en alle vrijstellingen goed toe te passen. Vergeet je een vrijstelling, dan betaal je te veel. Een belastingadviseur of notaris kan daarbij helpen.
Veelgestelde vragen
Wanneer hoef je geen erfbelasting te betalen?
Je hoeft geen erfbelasting te betalen als de waarde van je deel van de erfenis onder de vrijstelling valt die voor jou geldt. Voor een partner is die vrijstelling in 2026 meer dan 800.000 euro. Voor een kind is dat ruim 22.000 euro. Blijft de erfenis onder dat bedrag, dan betaal je niets.
Hoe lang heb je de tijd om aangifte te doen?
Voor de aangifte erfbelasting heb je acht maanden de tijd, gerekend vanaf de datum van overlijden. Doe je aangifte te laat, dan kan de Belastingdienst een boete opleggen. Het is daarom verstandig om hier niet te lang mee te wachten.
Mag je een erfenis weigeren om geen belasting te betalen?
Ja, je mag een erfenis weigeren. Dat heet het verwerpen van een erfenis. Je betaalt dan geen erfbelasting, maar je ontvangt ook niets. Dit kan interessant zijn als de schulden groter zijn dan de bezittingen in de nalatenschap, zodat je niet opdraait voor die schulden.
Telt een levensverzekering ook mee voor de erfbelasting?
Een uitkering uit een levensverzekering telt in veel gevallen mee voor de erfbelasting, afhankelijk van hoe de polis is opgesteld. Als de uitkering naar de nalatenschap gaat, wordt die meegeteld. Gaat de uitkering rechtstreeks naar een begunstigde, dan gelden andere regels. Een adviseur kan uitleggen hoe dat in jouw situatie zit.
